CEZA HUKUKU- ”SORUŞTURMA AŞAMASIETKİLİ MÜDAFİLİK İLE BAŞLAR VE SÜRECİN SEYRİ SORUŞTURMA AŞAMASINDA ŞEKİLLENİR….”

KORUMA TEDBİRLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Ceza muhakemesinde esas hakkında karar verilmeden önce, genellikle soruşturma evresinde, bazen de kovuşturma evresinde delil elde etmek, delilleri korumak veya sonuçta verilecek olan hükmün yerine getirilebilmesini sağlamak amacı ile arama veya tutuklama gibi koruma tedbirlerinin uygulanması gerekebilir. Son zamanlarda bunlara iletişimin denetlenmesi veya gizli soruşturmacı gibi istisnai nitelikte olan gizli soruşturma tedbirleri ile durdurma ve önleme araması gibi önleyici tedbirler de eklenmiştir. Bunların hepsini “tehlike tedbirleri” üst kavramı altında ele almak mümkündür. Biz burada koruma tedbirleri üzerinde duracak ve sadece tutuklama hakkında bilgi vermekle yetineceğiz.

Koruma Tedbirlerinin Görevi

Duruşmada hüküm verilirken kullanılacak olan deliller soruşturma evresinde “şüphe sebebi” olarak ortaya çıkar. Şüphe sebepleri ise suçun işlendiği yerde kalan belirtiler ve olaya karışan kişilerin hafızalarında kalan bilgilerdir. Bu tür şüphe sebepleri kolayca bozulur ve yok olur. Delillerin kaybolmaması için koruma altına alınması gerekir. Arama yolu ile ortaya çıkartılan delil elkoyma tedbiri ile koruma altına alınır. Muhakeme sonunda yerine getirilebilir bir hüküm verilebilmesi için zorunlu olan tedbirlere koruma tedbiri denir (Yenisey ve Nuhoğlu, 2022, s.331). Koruma tedbirleri temel hak ve özgürlükleri kısıtladığı için kanunla düzenlenmesi gerekir.

Geçici olan koruma tedbirleri ceza mahkemesinin hüküm verirken kullandığı delilleri koruduğu için hükmün vasıtalarından biridir. Bazı hâllerde bir koruma diğerinin vasıtası olur. Örneğin yakalama, tutuklama bakımından bir vasıtadır. Tedbirler değiştirilebilir, birinden diğerine geçilebilir ve birkaçı bir arada uygulanabilir.

Koruma tedbirleri geçicidir. Örneğin gözaltı süresi, en yakın mahkemeye götürülmek için zorunlu olan ve 12 saati geçmemesi gereken süre hariç yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Bunun gibi, tutuklulukta geçecek süre asliyelik suçlarda en çok bir yıldır. Zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK 102/1).

Koruma Tedbirlerinin Ön Şartları

Temel hak ve özgürlükleri kısıtlayan koruma tedbirlerinin uygulanabilmesi için üç ön şartın gerçekleşmesi gerekir (Yenisey ve Nuhoğlu 2022, s.332): a) Gecikmede tehlike b) Haklı görünüş c) Ölçülülük. Gecikmede tehlike, derhâl harekete geçilmediği taktirde delilin kaybolma olasılığı demektir. Bu gibi hâllerde kesin hüküm verilmesini beklemeden hak kısıtlanabilir. Delilin kaybolma ihtimali gösteren ve olgularla desteklenen bir tehlike bir tehlike bulunmalıdır. İkinci ön şart haklı görünüş bulunmasıdır. Örneğin, tutuklama kararı verilmesi bakımından, şüphelinin suçu işlediğine dair “kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delil bulunması” gerekir (CMK 100/1). Anayasa’nın 13. maddesine göre, tedbirlerde “ ölçülülük ” gerekir. Uygulanan tedbirlerin aşırı olması ne kadar kötüyse yetersiz tedbir alınması da o kadar sakıncalıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu da ölçülülük ilkesine yer vermiş (CMK 100/1) ve sadece adli para cezasını gerektiren veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklamayı yasaklayarak (CMK 100/4) adli kontrolü kabul etmiştir (CMK 109).

This is an example of a page. Unlike posts, which are displayed on your blog’s front page in the order they’re published, pages are better suited for more timeless content that you want to be easily accessible, like your About or Contact information. Click the Edit link to make changes to this page or add another page.